Terleme, vücut sıcaklığının dengelenmesine yardımcı olan doğal bir mekanizmadır. Ancak ter bezlerinin normalden fazla çalışması sonucunda kıyafetlerde belirgin ıslaklık, kötü koku endişesi ve sosyal ortamlarda rahatsızlık oluşabilmektedir. Bu durum hiperhidroz, yani aşırı terleme olarak adlandırılmaktadır. Terleme botoksu, botulinum toksini kullanılarak ter bezlerine ulaşan sinirsel uyarıların geçici olarak azaltılmasını amaçlayan bir uygulamadır. Böylece işlem yapılan bölgedeki ter üretiminin belirli bir süre kontrol altına alınmasına yardımcı olunabilmektedir.
Doç. Dr. Nur Cihan Coşansu’ya göre terleme botoksu planlanmadan önce aşırı terlemenin nedeni değerlendirilmelidir. Bazı durumlarda terleme, tiroit hastalıkları, hormonal değişiklikler, enfeksiyonlar, kullanılan ilaçlar veya farklı sistemik sorunlarla ilişkili olabilmektedir.
Aşırı Terleme Nedir?
Hiperhidroz, vücudun ihtiyaç duyduğundan daha fazla ter üretilmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Terleme bölgesel veya yaygın olabilmektedir.
Primer hiperhidroz olarak adlandırılan durumda çoğunlukla belirli bir hastalık saptanmamaktadır. Şikâyetler genellikle çocukluk veya gençlik döneminde başlayabilmekte ve iki taraflı olarak görülebilmektedir.
Sekonder hiperhidrozda ise aşırı terlemeye başka bir sağlık sorunu veya ilaç kullanımı neden olabilmektedir. Gece terlemesi, ani başlayan yaygın terleme, kilo kaybı veya çarpıntı gibi belirtiler bulunduğunda ek incelemeler gerekebilmektedir.
Terleme Botoksu Nasıl Etki Gösterir?
Botulinum toksini, ter bezlerini uyaran sinir uçlarında geçici etki oluşturmaktadır. Ter üretimini başlatan kimyasal iletinin belirli bir süre azaltılmasıyla işlem yapılan bölgede terleme miktarının düşürülmesi hedeflenmektedir.
Uygulama ter bezlerini kalıcı olarak ortadan kaldırmamaktadır. Botulinum toksinin etkisi azaldıkça sinir iletimi yeniden oluşmakta ve terleme zaman içerisinde geri dönebilmektedir.
Terleme botoksuyla:
- Bölgesel aşırı terlemenin azaltılması,
- Kıyafetlerde oluşan ıslaklığın kontrol edilmesi,
- Günlük ve sosyal konforun desteklenmesi,
- Terlemeye bağlı cilt tahrişinin azaltılmasına katkı sağlanması
amaçlanabilmektedir.
Hangi Bölgelere Uygulanır?
Terleme botoksu farklı bölgelere uygulanabilmektedir. En sık tercih edilen alan koltuk altıdır.
Uygulama yapılabilen başlıca bölgeler şunlardır:
- Koltuk altları,
- Avuç içleri,
- Ayak tabanları,
- Alın ve saçlı deri,
- Uygun görülen diğer sınırlı bölgeler.
Her bölgenin cilt yapısı, sinir dağılımı ve hassasiyet düzeyi farklıdır. Bu nedenle kullanılacak doz ve enjeksiyon tekniği uygulama alanına göre belirlenmektedir.
Avuç içi ve ayak tabanı uygulamaları, koltuk altına göre daha hassas olabilmektedir. Bu bölgelerde işlem konforunu artırmak amacıyla farklı anestezi yöntemleri değerlendirilebilmektedir.
Terleme Botoksu Nasıl Uygulanır?
İşlem öncesinde terlemenin yoğun olduğu alanlar değerlendirilmektedir. Gerekli görüldüğünde terleyen bölgenin sınırlarını belirlemek amacıyla özel testlerden yararlanılabilmektedir.
Uygulama genel olarak şu aşamalardan oluşmaktadır:
- İşlem yapılacak alan temizlenmektedir.
- Uygulama noktaları belirlenmektedir.
- Gerektiğinde lokal anestezik krem uygulanmaktadır.
- Botulinum toksini ince uçlu iğnelerle cilt içine enjekte edilmektedir.
- İşlem sonrasında bölge kontrol edilmekte ve bakım önerileri paylaşılmaktadır.
İşlem süresi bölgenin genişliğine göre yaklaşık 15 ile 30 dakika arasında değişebilmektedir. Kişiler çoğunlukla aynı gün günlük yaşamına dönebilmektedir.
Etkisi Ne Zaman Başlar?
Terleme miktarındaki azalma genellikle uygulamadan sonraki ilk günlerde fark edilmeye başlanmaktadır. Etkinin tam olarak değerlendirilmesi için yaklaşık bir ile iki hafta gerekebilmektedir.
Etki süresi kişisel özelliklere, uygulama bölgesine, terlemenin şiddetine ve kullanılan doza göre değişmektedir. Sonuçlar çoğunlukla birkaç ay devam etmekte, terleme yeniden belirginleştiğinde işlem tekrar değerlendirilebilmektedir.
Tekrarlanan uygulamalar kalıcı iyileşme garantisi vermemektedir. Her yeni işlem öncesinde kişinin yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.
Terleme Botoksu Kimler İçin Uygundur?
Terleme botoksu aşağıdaki durumlarda değerlendirilebilmektedir:
- Bölgesel aşırı terlemesi bulunanlarda,
- Güçlü antiperspirant ürünlerden yeterli yarar görmeyenlerde,
- Terleme nedeniyle kıyafet seçimi kısıtlananlarda,
- Sosyal veya mesleki yaşamı terlemeden etkilenenlerde,
- Avuç içi terlemesi nedeniyle günlük işlerde zorlananlarda,
- Genel sağlık durumu işleme uygun olan yetişkinlerde.
Tedavinin uygunluğu yalnızca terleme miktarına göre belirlenmemelidir. Şikâyetin süresi, başlama yaşı ve eşlik eden belirtiler de değerlendirilmelidir.
Terleme Botoksu Kimlere Uygulanmamalıdır?
Bazı durumlarda işlemin ertelenmesi veya uygulanmaması gerekebilmektedir.
Bunlar arasında:
- Hamilelik ve emzirme dönemi,
- Uygulama alanında aktif enfeksiyon,
- Botulinum toksinine karşı bilinen alerji,
- Bazı nöromüsküler hastalıklar,
- Kanama riskini artıran bazı ilaçların kullanılması,
- Genel sağlık durumunun işleme uygun olmaması
yer alabilmektedir.
Kullanılan tüm ilaçlar ve mevcut hastalıklar işlem öncesinde doktora bildirilmelidir..
Terleme Botoksunun Yan Etkileri Nelerdir?
Uygulama sonrasında çoğunlukla hafif ve geçici etkiler görülebilmektedir.
Bunlar arasında:
- İğne giriş yerlerinde ağrı,
- Kızarıklık,
- Hafif şişlik,
- Morarma,
- Hassasiyet
yer alabilmektedir.
Avuç içi uygulamalarında geçici kas güçsüzlüğü görülebilmektedir. Ayak tabanı uygulamalarında ise enjeksiyonlara bağlı hassasiyet daha belirgin hissedilebilmektedir. Olağan dışı veya uzun süren belirtilerde doktora başvurulmalıdır.
Terleme Botoksu Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?
İşlem sonrasında günlük yaşama genellikle kısa sürede dönülebilmektedir. Bununla birlikte uygulama bölgesinin korunması amacıyla bazı önerilere uyulması gerekebilmektedir.
İlk gün:
- Bölgeye sert baskı ve masaj uygulanmamalıdır.
- Yoğun egzersiz sınırlandırılmalıdır.
- Sauna, hamam ve çok sıcak duşlardan kaçınılmalıdır.
- Tahriş edici kozmetik ürünler kullanılmamalıdır.
- Doktor tarafından verilen kişisel önerilere uyulmalıdır.
Uygulama sonrasında terlemede beklenen azalma oluşmazsa kontrol muayenesi planlanabilmektedir.
Terleme botoksu, koltuk altı, avuç içi ve ayak tabanı gibi bölgelerde görülen aşırı terlemenin geçici olarak azaltılması amacıyla uygulanan bir yöntemdir. Doç. Dr. Nur Cihan Coşansu’ya göre tedavi öncesinde aşırı terlemenin altında yatan neden araştırılmalı ve uygulama bölgesine uygun doz planlanmalıdır. Terleme botoksu, hiperhidrozun nedenini kalıcı olarak ortadan kaldıran bir işlem değildir. Ancak uygun kişilerde terleme miktarının kontrol edilmesine ve yaşam kalitesinin artırılmasına yardımcı olabilmektedir.